Pozyskiwanie danych do opisu bibliograficznego

Zasady notacji opisów bibliograficznych

Elementy występujące w opisach bibliograficznych

Opisy bibliograficzne poszczególnych publikacji  *

Przykładowa bibliografia załącznikowa

Lokalizacja przypisów w tekście

Zasady notacji przypisów

Zasady cytowania publikacji

Wykaz opisów bibliograficznych poszczególnych publikacji

Opis bibliograficzny książki napisanej przez 1, 2, 3 autorów.

Opis bibliograficzny wydawnictwa zbiorowego.

Opis bibliograficzny fragmentu książki lub wydawnictwa zbiorowego.

Opis bibliograficzny rozdziału lub hasła encyklopedycznego w książce.

Opis bibliograficzny rozprawy (rozdziału autorskiego) w  pracy zbiorowej.

Opis bibliograficzny rocznika (roczników) lub pojedynczego numeru czasopisma.

Opis bibliograficzny artykułu z czasopisma.

Opis bibliograficzny recenzji.

Opis bibliograficzny wywiadu w czasopiśmie.

Opis bibliograficzny komercyjnej kasety wideo.

Opis bibliograficzny elektronicznego wydawnictwa zwartego (książki, bazy danych, programu komputerowego).

Opis bibliograficzny fragmentu oraz rozdziału  lub  hasła encyklopedycznego w dokumencie elektronicznym.

Opis bibliograficzny rozprawy (rozdziału autorskiego) w dokumencie elektronicznym.

Opis bibliograficzny rocznika (roczników) lub pojedynczego numeru czasopisma elektronicznego.

Opis bibliograficzny artykułu w czasopiśmie  elektronicznym.

Wstęp

Umiejętność powoływania się na wykorzystaną literaturę w pisanych przez siebie pracach stało się umiejętnością wymaganą na egzaminie dojrzałości. Jest to również świadectwo uczciwości autora i poszanowania własności intelektualnej innych osób.

Niniejsza publikacja ma pomóc wszystkim zainteresowanym w rozwijaniu umiejętności sporządzania bibliografii oraz przypisów. Została opracowana w oparciu o najnowszą normę PN-ISO 690: 2002 Dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Zawartość, forma i struktura  ¹ oraz o normę N-ISO 690: 1999 Informacja i dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Dokumenty elektroniczne i ich części.

Opis bibliograficzny i bibliografia załącznikowa

               Bibliografia załącznikowa to nic innego jak wykaz dokumentów (np. książek, artykułów), z jakich skorzystał autor pisząc określoną pracę, uporządkowany alfabetycznie. Taka bibliografia stanowi gotowe źródło literatury na dany temat i jest wyrazem uczciwości autora pracy. Należy ją umieszczać na końcu pracy: po tekście głównym i uzupełniających go materiałach (aneksach, przypisach), a przed wszelkimi materiałami informacyjno-pomocniczymi (słownikach terminów, wykazach, indeksach, streszczeniach obcojęzycznych, spisem treści). Dopuszcza się zamieszczanie bibliografii po poszczególnych rozdziałach. Podstawowym elementem każdej bibliografii jest opis bibliograficzny, czyli zespół informacji o dokumencie (np. książce, rozdziale w książce, artykule w czasopiśmie, kasecie VHS, stronie www) niezbędny do jego zidentyfikowania, podany w ściśle określonej kolejności.

Pozyskiwanie danych do opisu bibliograficznego

Informacje do opisów dokumentów drukowanych pozyskujemy zawsze ze strony tytułowej dokumentu (nie z okładki). Dopiero gdy brak tam szukanych informacji, należy je pozyskiwać ze strony redakcyjnej lub metryczki znajdującej się na końcu książki, a w następnej kolejności z pozostałych części publikacji.

W przypadku dokumentów audiowizualnych lub elektronicznych dane przejmuje się z ekranu (odpowiednik strony tytułowej), a w następnej kolejności z etykiety na nośniku oraz z pudełka.

Informacje o autorstwie dokumentu podaje się wówczas, jeśli pracę napisało do trzech autorów. Wówczas należy podać nazwisko i imię każdego autora z pominięciem poprzedzających go tytułów, oddzielając każdy element przecinkiem.

Jeśli brak informacji o autorze lub redaktorze dzieła pierwszym elementem opisu zostaje tytuł. Jeśli na stronie tytułowej widnieje informacja o czterech autorach, co jest częstym zjawiskiem w najnowszych publikacjach, to należy pracę potraktować jako dzieło zbiorowe: pierwszym elementem opisy będzie zatem tytuł dzieła.

Informacje o kolejnym wydaniu, bez względu na zapis zastosowany w publikacji, podaje się zawsze za pomocą cyfr arabskich. Nie należy podawać informacji o pierwszym wydaniu!

Jeśli w dokumencie brak informacji o roku wydania należy podać datę copyright, datę druku lub przypuszczalną datę wydania.

Numery znormalizowanie – ISBN i ISSN – w przypadku wydawnictw drukowanych należy podawać tylko w opisach całości publikacji (książki, czasopisma), natomiast w przypadku wydawnictw elektronicznych zawsze stanowią element obowiązkowy.

W odniesieniu do publikacji, w których brak informacji o ISBN lub o ISNN, nie podaje się tego elementu w opisie.

Uwaga! Jeśli trudna jest ustalić dane o książce, np. o miejscy czy roku wydania można posiłkować się opisami bibliograficznymi w bazach danych Biblioteki Narodowej (zob.: http://mak.bn.org.pl/w10.htm).

Zasady notacji opisów bibliograficznych

Przy sporządzaniu opisu bibliograficznego należy również zwracać baczną uwagę na znaki umowne (kropki, przecinki, dwukropki, spacje itp.). Pisownia wielkich liter musi być zgodna z praktyką przyjętą w piśmie. Zasada ta odnosi się przede wszystkim do zasad pisania tytułów czasopism. Opis zapisuje się w ciągu: od marginesu do marginesu.

Elementy występujące w opisach bibliograficznych

Autor                                                    Podaje się zawsze nazwisko i imię autora z pominięciem poprzedzających go tytułów; wszystkie dane podaje się po przecinku, po ostatnim imieniu stawia się dwukropek.

np.: Bravo, Benedetto, Wipszycka, Ewa:

Tytuł / Podtytuł                                   Za tytuł główny należy przyjąć tytuł wyróżniony graficznie, a jeśli brak takiego wyróżnienia należy przyjąć tytuł występujący jako pierwszy; podtytuł zapisuje się po dwukropku.

np.: Wirtualna edukacja: szkoła, Internet, Intranet.

Tom / Część                                         Informacje o częściach publikacji należy podawać za pomocą skrótów: T., Cz.

np.: Cz. 2.                                              (część publikacji nie ma odrębnego tytułu)

       T. 1. Do końca wojen perskich.  (tom publikacji ma własny tytuł)

Tytuł czasopisma                                Tytuły czasopism podaje się zachowując zasad pisowni.

np.:  Gazeta Grudziądzka.   ale   Mówią wieki.

Oznaczenie odpowiedzialności zbiorowej 

Po sformułowaniu „Red.” podaje się najpierw imię, a następnie nazwisko redaktora koordynującego prace zespołu autorskiego.

np.:  Red. Maria Henneberg, Elżbieta Skrzydlewska.

Typ dokumentu                                   Należy podać rodzaj nośnika informacji; tą informację podaje się w przypadku dokumentów audiowizualnych i elektronicznych.

np.: [dokument elektroniczny]. lub [CD-ROM]. lub [DVD]. lub [online]. lub [kaseta VHS]. lub [program]. lub [dane].

Oznaczenie wydania                          Stosuje się zapis "Wyd. 2.", Nie należy podawać informacji o wydaniu pierwszym, a w przypadku rozbudowanych informacji o wydaniu należy stosować skróty: popr., rozsz., posz., uzup., skróc., zaktual.

                                                               W przypadku dokumentów elektronicznych o dostępie lokalnym odpowiednikiem wydania jest wersja, edycja, natomiast w przypadku dokumentów o dostępie zdalnym (online) aktualizacja.

np.: Wyd. 8.  lub  Wyd. 4 popr. i rozsz.  lub  Wersja 2.1.1  lub  Edycja 2004.  

Miejsce wydania                                 Należy podać nazwę miasta, w którym dokument został wydany, a jeśli istnieje kilka miejsc wydania należy podać pierwsze z nich; może się zdarzyć, że w źródle nie będzie podane miejsce wydania, wówczas należy podać wyrażenie „Miejsce wydania nieznane” lub skrót „Mwn”.

np.:  Warszawa,  Poznań,                  

Rok wydania                                        Jeśli brak informacji o roku wydania publikacji, to należy podać rok „copyright”, rok druku lub przypuszczalną datę wydania.

np.: 1999.  lub 2001-2004.

Data aktualizacji / nowelizacji        Należy podać datę aktualizacji lub nowelizacji     

                                                              dokumentu.

np.: Aktualizowane  w dniu 25.11.2001.

Numer czasopisma                            Należy stosować skróty.

np.: nr 5, lub z. 7-8

Data dostępu                                       Należy podać datę pozyskania dokumentu z   

                                                              Internetu               

np.: [dostęp: 18.11.2004].

Tryb dostępu                                       Należy podać pełną ścieżkę dostępu do strony

                                                              www.

np.: Dostępny: http://www.ap.krakow.pl/whk/.

ISBN                                                     Podaje się tylko w przypadku opisów bibliograficznych dotyczących całości książki drukowanej oraz zawsze w przypadku opisów dokumentów elektronicznych.

ISSN                                                     Podaje się tylko w przypadku opisów bibliograficznych dotyczących całości czasopisma drukowanego oraz zawsze w przypadku opisów dokumentów elektronicznych.

Strony                                                  Należy stosować skrót s.

np.: s. 28-31   lub   s. 7   lub  s. 1, 3

Nazwisko autora, imię autora: Tytuł. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania, Data wydania. ISBN.

Bravo, Benedetto, Wipszycka, Ewa: Historia Starożytna Greków. T. 1. Do końca wojen perskich. Warszawa, 1988. ISBN 83-01-06654-7.

Mirecka, Ewa, Tomasz, Chrzanowski, Tomasz, Kaszubem: Wyszukiwanie, selekcjonowanie i gromadzenie informacji. Cz. 2. Warszawa, 2003. ISBN 83-02-08800-5.

Morgu, Tadeusz: Mity z pięciu części świata. Wyd. 2. Warszawa, 1989. ISBN 83-214-0610-6.

Sobiesiak, Ryszard: Poczet wielkich fizyków. Wyd. 2 rozsz. Warszawa, 1975.

Tytuł. Red. imię nazwisko redaktora. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania, data wydania. ISBN.

Nowe metody zagęszczania i suszenia żywności: materiały z Sympozjum zorganizowanego przez IUFoST. Red. Arnold Spicer. Warszawa, 1980. ISBN 83-204-0182-8.

Piekarstwo i ciastkarstwo. Red. Zygmunt Ambroziak. Warszawa, 1988. ISBN 83-204-0799-0.

Technologia gastronomiczna z obsługą gości. Cz. 3. Warszawa, 1999. ISBN 83-7141-015-8.

Żywienie człowieka: podstawy nauki o żywieniu. Red. Jan Gawęcki i Lech Hryniecki. Warszawa, 1998. ISBN 83-01-12669-8.

Nazwisko autora, imię autora: Tytuł. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania, data wydania, lokalizacja fragmentu.

Kubiak, Mirosław, J.: Wirtualna edukacja: szkoła, Internet, Intranet. Warszawa, 2000, s. 106.

Popiuk-Rysińska, Irena: Unia Europejska: geneza, kształt i konsekwencje integracji. Warszawa, 1998, s. 39-40.

Technologia produktów owocowo-warzywnych: podręcznik dla studentów akademii rolniczych. T. 2. Wyd. 3 popr. i uzup. Warszawa, 1976, s. 313.

Zatrucia roślinami wyższymi i grzybami. Red. Maria Henneberg, Elżbieta Skrzydlewska. Warszawa, 1984, s. 45.

Nazwisko autora, imię autora: Tytuł. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania, data wydania. Tytuł rozdziału/hasła encyklopedycznego, lokalizacja rozdziału.

Bukieciarstwo. Warszawa, 1978. Materiały dekoracyjne, s. 53-58.

Eliade, Mirce: Historia wierzeń i idei religijnych. T. 3. Od Mahometa do wieku reform. Wyd. 2. Warszawa, 1997. Religie tybetańskie, s. 174-188.

Mała encyklopedia medycyny. T. 3. P-Ż. Wyd. 8. Warszawa, 1990. Reumatyzm, s. 1075-1078.

Szaraki, Henryk: Historia zwierząt kręgowych. Wyd. 2. Warszawa, 1980. Ryby, s.33-72.

Nazwisko autora, imię autora rozprawy: Tytuł rozprawy. W: Tytuł książki. Oznaczenie wydania. Red. imię i nazwisko redaktora książki. Miejsce wydania, Data wydania, lokalizacja rozprawy.

Labuda, Gerard: Środowisko geograficzne. W: Historia Pomorza. T. 1. Do roku 1466. Cz. 1. Red. Gerard Labuda. Poznań, 1969, s. 15-27.

Michalski, Krzysztof: Granice filozofii transcendentalnej. W: Dziedzictwo Kanta. Red. Jan Garewicz. Warszawa, 1976, s. 333-352.

Rudnicka, Anna: Dodatki do zup. W: Dietetyczna książka kucharska. Wyd. 3. Red.. Zofia Wieczorek-Chełmińska. Warszawa, 1987, s.141-154.

Żak, Jan: Początki zasiedlenia ziem polskich. W: Dzieje Polski. Red. Jerzy Topolski. Warszawa, 1976, s. 14-20.

Tytuł czasopisma: podtytuł czasopisma. Lata ukazywania się, numery. Miejsce wydania. ISSN.

Biblioteka w Szkole: miesięcznik nauczycieli bibliotekarzy. 2002-2004. Warszawa.  ISSN 0867-5600.

Żywność, Żywienie, Prawo a Zdrowie. 2000, nr 1-4. Warszawa.  ISSN 1509-9601.

Języki Obce w Szkole: czasopismo dla nauczycieli. 2004, nr 4. Warszawa. ISSN 0446-7965.

Kuchnia: magazyn smakosza. 2004, nr 10. Warszawa. ISSN 0867-5600.

Nazwisko autora, imię autora artykułu: Tytuł artykułu. Tytuł czasopisma. Rok ukazywania się czasopisma, numer, lokalizacja artykułu.

Kapnik, Dariusz: Dobry burmistrz i głęboka woda. Gazeta Pomorska. 2004, nr 213, s. 1, 20.

Kucharczyk, Dominik: Wirtualne komputery. Enter: magazyn komputerowy. 2004, nr 7, s. 96-98.

Kowarko, Marian, Janusz: Jak drzewniej jadano. Cz. 2. Przegląd Gastronomiczny. 2001, nr 9, s. 12-13.

Kupiszewski, Władysław: Artyzm językowy Jana Kochanowskiego. Poradnik Językowy. 1982, z. 10, s. 672-679.

Nazwisko autora, imię autora recenzowanej pracy: Tytuł recenzowanej pracy. Miejsce wydania recenzowanej pracy, rok wydania recenzowanej pracy. Rec. Nazwisko autora, imię autora recenzji: Tytuł recenzji. Tytuł czasopisma. Rok ukazywania się czasopisma, nr czasopisma, lokalizacja recenzji.

Bensimon, Doris, Errera, Eglal : Żydzi i Arabowie : historia współczesnego Izraela. Warszawa, 2000. Rec. Rohoziński, Jerzy: Dwugłos o dzieciach Abrahama. Mówią wieki. 2001, nr 8, s. 61-62.

Maciej, Lepianka: I w następnym dniu. Warszawa, 1996. Rec. Lipka, Krzysztof: Granica realizmu i fantazji. Nowe Książki. 1997, nr 7, s. 48.

Rowling, Jeanne K.: Harry Potter i więzień Azkabanu. Poznań, 2001. Rec. Toczyński, Piotr: Z peronu dziewięć i trzy czwarte… Nowe Książki. 2001, nr 4, s. 71-72.

Nazwisko, imię osoby udzielającej wywiadu: Tytuł wywiadu. Rozm. przepr. imię nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad. Tytuł czasopisma, rok ukazania się czasopisma, nr czasopisma, lokalizacja wywiadu.

Karpiński, Jakub: Polska po przejściach. Rozm. przepr. Andrzej Bernat. Nowe Książki. 2001, nr 5, s. 4-10.

Kieślowski, Krzysztof: Ciągle poszukuję. Rozm. przepr. Stefan Węgrzyn. Polityka. 1992, nr 50, s. 12.

Tytuł: podtytuł [kaseta VHS]. Miejsce wydania, Rok wydania. ISBN.

Jak leki i narkotyki wpływają na nasz organizm: substancje chemiczne a metabolizm człowieka [kaseta VHS]. Warszawa, 1995. ISBN 83-01-12025.

Makroekonomia [kaseta VHS]. Warszawa, 1999. ISBN 83-01-12941-7.

Ramzes: ulubieniec bogów [kaseta VHS]. Poznań, 2003. ISBN 83-7231-423-3.

Wielka Rewolucja Francuska [kaseta VHS]. Warszawa, 1999. ISBN 83-1012860.

A. Dokument o dostępie lokalnym

Nazwisko, imię autora: Tytuł. [typ nośnika]. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania, data wydania/edycji. Data aktualizacji. ISBN.

B. Dokument o dostępie zdalnym

Nazwisko, imię autora: Tytuł [online]. Miejsce wydania, data wydania. Data aktualizacji. [data dostępu]. Tryb dostępu. ISBN.

Geografia: encyklopedia multimedialna PWN [CD-ROM]. Warszawa, 1999. ISBN 83-88756-26-5.

Kopaliński, Władysław: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [CD-ROM]. Wersja 1.0.3.16. Łódź, 1998. Aktualizowane w dniu 25.11.1998. ISBN 83-7231-731-3.

Portal: encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2004. Warszawa, 2003. ISBN 83-01-14119-0.

Technika: multimedialna encyklopedia PWN. [CD-ROM]. Edycja 2003. Warszawa, 2002. ISBN 83-01-13923-4.

Krasicki, Ignacy: Antymonachomachia [online]. [28.02.2006]. Dostępny: http://literatura.polska.pl/files/Antymonachomachia.pdf?file_id=25082.

Mickiewicz, Adam: Pan Tadeusz [online]. [26.02.2006]. Dostępny: http://monika.univ.gda.pl/~literat/panfull/index.htm

A. Dokument o dostępie lokalnym

Nazwisko,  imię autora: Tytuł. [typ nośnika]. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania, data wydania/edycji. Data aktualizacji. Tytuł rozdziału/hasła encyklopedycznego. ISBN.

B. Dokument o dostępie zdalnym

Nazwisko, imię autora: Tytuł [online]. Data aktualizacji. [data dostępu]. Tytuł rozdziału/hasła encyklopedycznego. Tryb dostępu. ISBN.

Geografia: encyklopedia multimedialna PWN [CD-ROM]. Warszawa, 1999. Polska turystyka. ISBN 83-88756-26-5.

Historia: multimedialna encyklopedia PWN [CD-ROM]. Warszawa, 1999. Harakiri.

Technika: multimedialna encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2003. Warszawa, 2002. Biblia 42-wierszowa. ISBN 83-01-13923-4.

Portal: encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2004. Warszawa, 2003. Kochanowski Jan. ISBN 83-01-14119-0.

Wikipedia: wolna encyklopedia [online]. Modyfikowane w dniu 4.02.2006. [dostęp: 4.02.2006]. Alicja w Krainie czarów. Dostępny: http://pl.wikipedia.org/wiki/Alicja_z_%22Alicji_w_krainie_czar%C3%B3w%22.

Fredro, Aleksander: Zemsta [online]. [dostęp: 4.02.2006]. Akt pierwszy. Dostępny: http://monika.univ.gda.pl/~literat/zemsta/akt1.htm.

Schulz, Bruno: Sklepy cynamomowe [online]. [dostęp: 4.02.2006]. Karakony. Dostępny: http://monika.univ.gda.pl/~literat/shulz/0013.htm.

A. Dokument o dostępie lokalnym

Nazwisko, imię autora rozprawy (rozdziału): Tytuł. W: Tytuł książki [typ nośnika]. Oznaczenie wydania/edycji. Miejsce wydania, data wydania/edycji. Data aktualizacji. [data dostępu]. Tryb dostępu. ISBN.

B. Dokument o dostępie zdalnym

Nazwisko, imię autora rozprawy (rozdziału): Tytuł. W: Tytuł książki [online]. Miejsce wydania, data wydania/edycji. Data aktualizacji. [data dostępu]. Tryb dostępu. ISBN.

Marian J., Strzelecki, Tomasz, Makowski: Historia środków lokomocji. W: Technika: multimedialna encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2003. Warszawa, 2002. ISBN 83-01-13923-4.

Konrad, Godlewski: Księga Wiosen i Jesieni. W: Portal: encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2004. Warszawa, 2003. ISBN 83-01-14119-0.

Sofokles: Antygona. W: Lektury: pełne teksty 52 lektur szkolnych z omówieniem [CD-ROM]. Warszawa, 2004.

Gałka z Dobczyna, Andrzej: Pieśn o Wiklefie. W: Poezja Polskiego średniowiecza  [online]. [dostep: 3.02.2006]. Dostępny: http://literatura.polska.pl/files/Poezja_polskiego_sredniowiecza.pdf?file_id=24833.

Tytuł czasopisma [typ nośnika]. Lata ukazywania się, numery. [data dostępu]. Tryb dostępu. ISSN.

Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski [online]. 2003,  nr 1-4. [dostęp 2.10.2004]. Dostępny: www.wbp.olsztyn.pl/bwm. ISSN 1426-4218.

Esencja: magazyn kultury popularnej [online]. 2000, nr 1-3. [dostęp 22.01.2003]. Dostępny: http://www.esensja.pl/magazyn/#2000. ISSN 1641-3547.

Warsztaty Bibliotekarskie [online]. 2004, nr 1. [dostęp: 14.07.2005]. Dostępny: http://republika.pl/biblioteka_piotrkow/warsztat/2004/1/040101.htm. ISSN 1732-7008.

Twoja Muza [online]. 2004, nr 1. [dostęp: 30.03.2004]. Dostępny: http://www.twojamuza.pl/index.php?w=18&year=2004. ISSN 1731–7975.

Nazwisko, imię autora artykułu: Tytuł artykułu. Tytuł czasopisma elektronicznego [typ nośnika]. Data ukazywania się, numer [data dostępu]. Tryb dostępu. ISSN.

Chwin, Stefan: Między pięknem a okrucieństwem świata. Zwoje: periodyk kulturalny [online]. 2004, nr 3 [dostęp: 18.11.2004]. Dostępny: http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje40/text03p.htm.

Greczycho, Krystyna: Bibliotekarstwo publiczne regionu elbląskiego. Bibliotekarz Warmińsko-Mazurski [online].1999, nr 1/2 [dostęp: 15.11.2004]. Dostępny: http://www.wbp.olsztyn.pl/bwm/1-2_99-ie/elblag.htm. ISSN 1426 - 4218

Korzeniecki, Marcin: Czarne zdjęcia. Avatarae: wcielenia kultury [online]. 2004, nr 10 [dostęp: 18.11.2004]. Dostępny: http://www.avatarae.pl/22/Opowiadania/opowiadanie1.html.

Łańcuchowa, Jolanta: Media w Edukacji. Warsztaty Bibliotekarskie [online]. 2004, nr 1 [dostęp: 15.11.2004]. Dostępny: http://republika.pl/biblioteka_piotrkow/warsztat/2004/1/040101.htm. ISSN 1732-7008.

Joseph Conrad - życie, twórczość, recepcja.

Bibliografia podmiotu

1. Conrad, Joseph: Jądro ciemności. Kraków, 2003. ISBN 83-7389-405-5.

2. Conrad, Joseph: Lord Jim. Warszawa, 1995. ISBN83-85921-15-X.

Bibliografia przedmiotu

1. Adamowicz-Pośpiech, Agnieszka: Pojedynek czy samobójstwo?: fikcja i fakty w utworach Josepha Conrada. Tytuł. 2003, nr 47/48, s. 86-133.

2. Aforyzmy, maksymy, sentencje [online]. Aktualizowane w dniu 11.23.2004. [dostęp: 20.11.2004]. Józef Conrad Korzeniowski. Dostępny: http://zlotemysli.w.interia.pl/sentencje/c_/conrad.html.

3. Braun, Andrzej Z.: Śladami Conrada. Warszawa, 1972. Podróż na Wschód, s. 7-149.

4. Dąbrowska, Maria: Szkice o Conradzie. Wyd. 2 uzup. Warszawa, 1974.

5. Kołaczkowski, Stefan: Romantyczne poczucie rzeczywistości u Conrada. W: Joseph Conrad Korzeniowski. Warszawa, 1964, s. 210-217.

6. Makowiecki, Andrzej Z.: Słownik postaci literackich. Warszawa, 2000. Starzycki Józef, s. 719-720.

7. Nader, Zdzisław: O Conradzie i jego związkach z trzema kulturami. Rozm. przepr. Adrien Le Bihan. Dekada Literatury. 1997, nr 6/7, s. 3, 11.

8. Portal: encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2004. Warszawa, 2003. Conrad Joseph. ISBN: 83-01-14125-5.

9. Portal: encyklopedia PWN [CD-ROM]. Edycja 2004. Warszawa, 2003. Conrad Joseph, Jądro ciemności. ISBN: 83-01-14125-5.

10. Ratajczak, Wiesław: „Ten pan, który po angielsku pisuje”: raz jeszcze o emigracji Conrada. Polonistyka. 1998, nr 6, s. 345-351.

11. Schmied, Wieland: Smuga cienia - o Józefie Conradzie. PAL: przegląd artystyczno-literacki. 2000, nr 7/8, s. 95-101.

12. Wikipedia: wolna encyklopedia [online]. Aktualizowane w dniu 27.12.2004. [dostęp: 23.11.2004]. Joseph Conrad. Dostępny: http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_Conrad.

13. Zabierowski, Stefan: Jak czytać „Lorda Jima”. Katowice, 1997. ISBN 83-7132-214-3.

14. Zgorzelisk, Andrzej: Conradowska nowela grozy. W: Aspekty systemowe tekstu conradowskiego. Red. Andrzej Zgorzelski. Gdańsk, 1980, s. 27-46.

15. Żeromski, Stefan: Joseph Conrad. W: Joseph Conrad Korzeniowski. Warszawa, 1964, s. 200-210.

Przypisy i cytowanie literatury wykorzystanej w publikacji

Przypisy, mające zawsze charakter informacyjny, są krótkimi objaśnieniami do wyrazów, zwrotów lub fragmentu tekstu. Wskazują źródło pochodzenia wykorzystanych w pracy danych i poglądów, wyjaśniają dodatkowo niektóre fragmenty tekstu, wskazują na złożoność problematyki lub odmienne sądy w tym zakresie. Wyróżniamy trzy kategorie przypisów: rzeczowe – objaśniające i komentujące fragmenty tekstu, ułatwiając ich zrozumienie, słownikowe – wyjaśniają znaczenie terminów lub zwrotów obcojęzycznych oraz bibliograficzne – odwołujące się do publikacji wykorzystanych przy pisaniu pracy. Dlatego też przypisy bibliograficzne, podobnie jak bibliografia, są wyrazem właściwego wykorzystania literatury przez autora pracy. Wszystkie przypisy powinny być opracowane bardzo zwięźle.

Lokalizacja przypisów w tekście

Przypisy należy składać mniejszą czcionką niż zastosowaną w tekście głównym i umieszczać je u dołu strony, na której zastosowano odsyłacz (jest to najbardziej czytelny sposób), na końcu rozdziału lub na końcu pracy. Każdy odsyłacz należy powiązać z tekstem głównym odnośnikami w postaci kolejnych cyfr arabskich ulokowanych w tzw. indeksie górnym.

Zasady notacji przypisów

Sporządzając przypisy bibliograficzne, przywołane publikacje opisujemy w ten sam sposób, co w bibliografii, ale nazwę autora zaczynamy od inicjału imienia, potem dopiero umieszczamy nazwisko; pozostałe elementy pozostają niezmienione, tożsame z opisem bibliograficznym. Przypisy powinny zawierać dokładne informacje o wykorzystanych w pracy publikacjach, dlatego należy podawać – oprócz pełnego opisu bibliograficznego dokumentu – strony, na której znajdowały się wykorzystane informacje.

Zasady cytowania publikacji

Przypisy w pełnej postaci można podawać tylko przy pierwszym cytowaniu, a następnie można stosować skróty. Trzeba jednak pamiętać o kilku regułach:

1. Jeżeli dana pozycja cytowana jest w następnym z kolei przypisie, lecz przypis odnosi się do innej niż poprzednia strony danej pozycji, stosuje się wówczas zapis:

² Tamże, s.23

2.  W przypadku, gdy autor odwołuje się do fragmentu z tej samej strony, to wówczas wystarczy:

³ Tamże

3. Jeśli cytujemy kilka prac danego autora należy stosować zapis:

⁴ S. A. Voak: Inna Ty w...  dz. cyt., s.23. 

lub

⁵ B. Suchodolski: Nauka nieujarzmiona ... art. cyt., s. 4.

4. W przypadku, gdy w przypisie bezpośrednio następującym lub nawet w tym samym przypisie, ma miejsce odwołanie do innej pracy tego samego autora, należy wówczas zastosować następujący zapis:

⁶ A. Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa, 1986, s. 107-108.

⁷ Tenże: Rzymianki. Warszawa, 1992, s. 110.

Wzajemna relacja między przypisami a bibliografią załącznikową

Przypisy mogą być tożsame z bibliografią, co oznacza, że tworzą bibliografię. Bibliografia załącznikowa ma jednak szerszy zakres od przypisów, ponieważ prezentuje warsztat naukowy pracy (rozprawki, wypracowania, artykuły), często uzupełniając przypisy i tym samym służąc odbiorcy jako informator o opracowaniach na dany temat.

        art. cyt. – artykuł cytowany

        cz. – część

        dz. cyt. – dzieło cytowane

        nr – numer

        red. – redakcja

        popr. – poprawione

        posz. –  poszerzone

        rec. – recenzja

        rozm. przepr. – rozmowę  

                                 przeprowadził/a

        rozsz. – rozszerzone

        s. – strona

        skróc. –  skrócone

        t. – tom

        uzup. – uzupełnione

        wyd. – wydanie

        z. – zeszyt

        zaktual. – zaktualizowane

        zmien. – zmienione

Słowniczek przydatnych terminów

artykuł – niezależny tekst stanowiący część publikacji

autor – zob. autorstwo

autorstwo – właściwy twórca lub współtwórca (współautor) dzieła, którym może być osoba fizyczna (autorstwo indywidualne) albo ciało zbiorowe (autorstwo korporatywne): instytucja, stowarzyszenie itp.

bibliografia – (gr. biblion = książka + grápho = piszę) – uporządkowany (np. alfabetycznie, chronologicznie) spis bibliograficzny dokumentów dobranych według określonych kryteriów, którego celem jest pełnienie funkcji informacyjnej

bibliografia załącznikowa – literatura przedmiotu – spis źródeł (książek, artykułów), które autor wykorzystał przy pisaniu dzieła lub które poleca czytelnikowi jako związane z tematem pracy, uporządkowany alfabetycznie; zwykle zamieszczana jest na końcu książki lub artykułu

bibliografia podmiotu – uporządkowany alfabetycznie spis źródeł (utworów literackich, muzycznych, filmowych, reprodukcji obrazów, przedstawień obiektów architektonicznych), którym poświęcona jest praca (prezentacja maturalna)

bibliografia przedmiotu –  uporządkowany alfabetycznie spis opracowań związanych z tematem pracy (prezentacji maturalnej) i wykorzystanych przy jej pisaniu

dokument – materialnie utrwalony wyraz myśli ludzkiej

dokument audiowizualny – dokument nieksiążkowy zawierający przekazy obrazów, słów i dźwięków

dokument elektroniczny – dokument istniejący w postaci elektronicznej, dostępny za pośrednictwem techniki komputerowej

dokument o dostępie lokalnym – dokument na nośniku elektronicznym (np. dysk optyczny, dyskietka), który musi być włożony przez użytkownika do komputera lub do urządzenia peryferyjnego podłączonego do komputera w celu odczytania

dokument o dostępie zdalnym - (zdalny niekoniecznie musi znaczyć, że chodzi o fizyczną odległość) – dokument istniejący bez fizycznego nośnika informacji, do którego dostęp zapewniony jest zwykle przez użycie urządzenia do wprowadzania i otrzymywania danych (terminal) albo podłączonego do systemu komputerowego (np. zasoby w sieci lokalnej lub w Internecie) albo przez użycie zasobów przechowywanych na twardym dysku lub innych urządzeniach przechowujących

dzieło – samoistna całość zawierająca kompletny lub fragmentaryczny przewód myślowy, pojęciowy, wyobrażeniowy lub emocjonalny o strukturze właściwej danej dziedzinie twórczości, ujęty w kształt materialny, w dziedzinie księgoznawstwa w kształt piśmienniczy (stąd również dzieło muzyczne, plastyczne, teatralne, filmowe); dzieło jest przedmiotem ochrony prawnej w postaci prawa autorskiego, bez względu na swą treść i wartość

edycja – zob. wersja

frakcja górna lub dolna – rodzaj czcionki cyfrowej, literowej lub znaku o zmniejszonym oczku, odlanej u góry lub u dołu linii pisma podstawowego; służy do formatowania odsyłaczy, wskaźników itp.. Cyfra frakcyjna lub podjustowana litera we wzorach matematycznych i chemicznych oraz w odsyłaczach nosi nazwę indeksu

indeks górny – zob. frakcja

ISBN – International Standard Book Numer – Międzynarodowy Standardowy Numer Książki, będący niepowtarzalnym dziesięciocyfrowym, a od 1.01.2006 r. trzynastocyfrowym, identyfikatorem książek drukowanych oraz elektronicznych

ISSN – International Standard Serial Numer – Międzynarodowy Standardowy Numer Wydawnictwa Ciągłego, będący ośmiocyfrowym niepowtarzalnym identyfikatorem wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych

karta tytułowa – karta zawierająca podstawowe informacje o książce, umieszczona zwykle na jej początku, składająca się ze strony tytułowej i strony redakcyjnej

literatura – ogół prac pisemnych z zakresu danej nauki, specjalności, dotyczących jednego zagadnienia, tematu, dziedziny

metryczka książki – metryka książki – zbiór danych dotyczących produkcji książki (miejsce, rok i kolejność wydania, data podpisania do druku, miejsce druku, wysokość nakładu, cena itp.) umieszczona na odwrocie karty tytułowej lub na ostatniej stronicy książki

nośnik informacji – fizyczny materiał, na którym zapisana jest informacja

notacja – zapis

odsyłacz – odnośnik – znak przypisu (cyfra, litera alfabetu lub gwiazdka – nie stosuje się większej liczby gwiazdek niż trzy), umieszczony w odpowiednim miejscu tekstu i przy przypisie znajdującym się u dołu stronicy lub na końcu rozdziału czy książki

opis bibliograficzny – uporządkowany zespół danych o dokumencie służących do jego identyfikacji, z reguły przyjmowanych z opisywanego dokumentu w nie zmienionej postaci, oraz informacji uzupełniających i interpretujących te dane

piśmiennictwo – ogół pisanych dzieł, utworów; literatura

podtytuł – wyraz lub wyrażenie uzupełniające tytuł właściwy dokumentu, występujące na stronie tytułowej lub jej odpowiedniku

przypisy – komentarze, objaśnienia, uwagi dodatkowe autora lub wydawcy do tekstu dzieła, umieszczone zwykle u dołu strony, na końcu rozdziału lub na końcu dzieła

publikacja – dokument zazwyczaj opublikowany w wielu egzemplarzach oferowany do rozpowszechniania

rozdział – numerowany i/lub zatytułowany dział dokumentu piśmienniczego, w zasadzie samodzielny, lecz związany z działami, które go poprzedzają i/lub następują po nim

tytuł – wyraz lub wyrażenie zazwyczaj występujące na dokumencie ułatwiające powoływanie się na dany dokument, służące do jego identyfikacji i odróżniające go często (choć nie zawsze) od każdego innego dokumentu

wersja – postać dokumentu, który został zmodyfikowany bez zmiany jego tożsamości

wydanie – zbiór wszystkich egzemplarzy dokumentu wyprodukowanych z jednego składu lub z pojedynczego egzemplarza użytego jako matryca

wydawnictwo – dzieło lub zbiór dzieł opublikowane, np. dzieło jedno- i wielotomowe, tom wydawnictwa seryjnego, czasopismo

wydawnictwo ciągłe – publikacja o nie przewidywanym zakończeniu, w formie druku lub innej niż druk, wydawana w kolejnych częściach z reguły mających oznaczenia numeryczne lub chronologiczne, bez względu na częstotliwość

wydawnictwo zwarte – dzieło stanowiące zamkniętą całość (jedno- lub wielotomowe), niezależnie od tego czy ukazuje się od razu w całości czy poszczególnymi tomami

wydawnictwo zbiorowe – właśc. dzieło zbiorowe – wydawnictwo zwarte zawierające prace więcej niż trzech autorów, objęte wspólnym tytułem, wydane przez redaktora lub komitet redakcyjny, np. encyklopedie; w niektórych dziełach zbiorowych praca każdego autora stanowi odrębną całość, w innych wkładu poszczególnych autorów nie da się wyróżnić

Literatura przedmiotu

• Bakier, Jolanta: Kasety wideo w bibliotece szkolnej [online]. [dostęp:13.09.2004]. Dostępny: http://www.cen.ma.bialystok.pl/aspekty/asp11/a11_j_b.htm.

• Encyklopedia wiedzy o książce. Wrocław, 1971.

• Encyklopedia współczesnego bibliotekarstwa polskiego. Wrocław, 1976.

• PN-ISO 690-2: 1999 Informacja i dokumentacja - Przypisy bibliograficzne - Dokumenty elektroniczne i ich części [online]. [dostęp: 10.10.2003]. Dostępny: http://www.pkn.com.pl/PNAdm1.index.htm.

• N-ISO 690: 1999 Informacja i dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Dokumenty elektroniczne i ich części. Warszawa, 2002.

• Santera, Krystyna: Katalogowanie alfabetyczne dokumentów elektronicznych. Biblioteka w Szkole. 2001, nr 6, s. I-VIII.